امتیاز کاربران

امتیاز:     3.34 تعداد رای:     12

بهبود روند ارزیابی آزمون صلاحیت بالینی OSCE دانشجویان دوره پزشکی

سیستم­های آموزشی و به خصوص سیستم های آموزش عالی که رسالت خطیر تربیت نیروی متخصص آینده را به عهده دارند. نیازمند بهره گیری از شیوه های آموزشی روز و بهبود مداوم فرایندهای آموزشی می باشند. یکی از دغدغه­های اساتید دانشگاه­های علوم پزشکی این است که بتواند بدرستی میزان دانش و مهارت­های دانشجویان خود را برای حل مشکلات واقعی یا شبیه­سازی شده مورد سنجش قرار دهند، این نوع ارزشیابی «سنجش عملکرد» نامیده می­شود. ارزشیابی دانشجویان پزشکی در شرایط واقعی­کاری یکی از دشوارترین وظایف فرد ارزشیابی­کننده می­باشد این کار به این دلیل دشوار است که بایستی تمام تغییرات شناختی، روان- حرکتی و نگرشی بطور هم­زمان مورد سنجش قرار گیرد. اولین هدف برنامه آموزش بالینی همانا نشان دادن«صلاحیت» و «شایستگی» دانشجو یا دستیار پزشکی است (1).
آموزش بالینی یکی از مهم­ترین قسمت های آموزش دانشجویان رشته­های علوم پزشکی است که موجب تربیت افراد با کفایت و ماهر در برخورد با بیماران گروه هدف می­­شود و ارزش آموزش بالینی ایده­آل به گونه­ای است که نقش آن در توسعه فردی و حرفه ای و همچنین مهارت های بالینی دانشجویان غیرقابل انکار است. با انجام ارزشیابی مناسب، می­توان نقاط قوت و ضعف آموزش را شناسایی کرد و با تقویت جنبه­های مثبت و رفع نارسایی­ها، در راستای ایجاد تحول و اصلاح نظام آموزشی گام برداشت و ارزشیابی مؤثر نه تنها باعث انگیزه در دانشجویان شده بلکه به مدرس نیز در ارزیابی فعالیت های خود کمك می­کند. سال ها است که متخصصان در جستجوی روش های معتبری هستند که به طور مؤثر، کارایی بالینی دانشجویان را ارزیابی کند (2). یکی از روش هایی که تا حدود زیادی این موارد را رفع می­کند استفاده از آزمون Clinical Examination Objective Structured می­باشد. در آزمون بالینی با ساختار عینی (OSCE) ارزشیابی به شکل تجربی و عملی در محیط نزدیك به واقعیت انجام می­شود و می تواند مشوق کار بیشتر دانشجو و مدرس و آیینه مشکلات و نقص­ها باشد و به عنوان یك روش طلایی در ارزشیابی بالینی دانشجویان می­باشد.
OSCE در این ارتباط این فرصت را به اساتید می­دهد تا ابزارهای ارزشیابی بالینی استاندارد شده به همراه معیارهای نمره-دهی کنترل شده را در اختیار داشته باشند. «مهارت­ها» و ویژگی های ارزشیابی توسط OSCE نه تنها مفید، لازم و ضروری است بلکه برای دانشجویان و دستیاران پزشکی در طول دوره آموزشی اساسی و اجتناب ناپذیر تلقی می شوند. در این روش، ممتحنین به دقت موارد امتحانی و اهداف امتحان را معین کرده و ثبت می­نمایند. دانشجویان در بین 20-12 ایستگاه مختلف بطور چرخشی وظایف استاندارد شده را در طول یک زمان معین انجام می­دهند. این روش، آزمون دارای روایی و پایایی بالاتری را فراهم می­سازد که بوسیله آن می­توان دانش واقعی افراد را سنجید و مهارت­های گوناگونی را در افراد ارزیابی نمود. یکی از مزایای آزمون آزمون بالینی ساختار یافته عینی OSCE نسبت به امتحانات سنتی این است که از روایی و پایایی بیشتری برخودار است چون در OSCE دو متغیر بیمار و ممتحن قابل کنترل شدن هستند. همچنین عینی بودن آزمون و بهره­گیری از روش های نمره دهی استاندارد نیز مورد توجه قرار می گیرد (1). برای ارتقاء بیشتر کیفیت روندهای ارزیابی، باید در تعیین آن چه می­خواهیم ارزیابی کنیم دقت بیشتری داشته باشیم و بایستی اطمینان حاصل کنیم، که ابزارها و روش­های ارزیابی را انتخاب کنیم که از روایی و پایایی لازم برخودار باشد. برای اینکه بتوان ارزشیابی انجام داد، نیاز است که در وهله اول ابزارهای خاص اندازه­گیری قبل آزمون­ها، فرم­های نمردهی، برنامه­های مصاحبه و گفتگو و یا پرسشنامه ها فراهم گردد. میزان دقت روش شناختی که برای طراحی و ساخت این ابزارها بکار می­رود و بعضی از خطاهای نمره دهی می­تواند روی میزان پایایی و روایی ابزارهای اندازه­گیری تاثیر بگذارد. آزمون باید سه خصوصیت روایی، پایائی و عملی بودن را داشته باشد. در هر ایستگاه نمره دهی بر اساس ارزیابی شایستگی کارورز در مهارت خاص و اهداف از پیش تعیین شده انجام می­گردد (3). در آزمون OSCE داشتن روایی که به مناسبت آن برای اندازه گیری هدف مورد نظر و پایایی که به دقت وسیله اندازه گیری در استفاده مکرر اشاره می­کند ضرورت دارد (1). لزوم انجام این طرح توجه به این نکته است که بر اساس منابع موجود در آموزش علوم پزشکی و ارزشیابی روش­های تدریس یک اذعان عمومی مبنی بر وجود اعتبار بالا و روایی قابل قبول در آزمون های OSCE است که خود می­تواند عاملی به عنوان فرض از پیش تعیین شده برای عدم انجام روایی و پایایی در آزمون های OSCE در گروه­های مختلف آموزش پزشکی باشد (4) و از طرفی با جستجوی منابع کتابخانه­ای و پژوهشی در گروه علوم پزشکی بیشتر پایایی­های بدست آمده از طریق از روش­های آلفای کرانباخ، همسانی دورنی و پایایی آزمون از طریق همبستگی بین نمرات گزارش شده توسط دو مشاهده‌گر به صورت همزمان در دو یا چند ایستگاه مشخص بوده است (6-3). .درآزمون OSCE بدلیل وجود ایستگاه های متعدد و چک لیست های مربوط به ارزیابی هر ایستگاه، جمع آوری فرمهای ارزشیابی آنها و نمره دهی و تحلیل نمرات نیاز به وقت،دقت و نیروی انسانی زیادی دارد، حال اگر برای تعیین پایایی آزمون، یک مشاهده گر دیگر نیز برای هر ایستگاه بطور همزمان درنظرگرفته شود، نیاز به منابع انسانی و وقت بیشتری جهت جمع آوری اطلاعات می باشد؛ از طرف دیگر چنانچه دو ارزیاب در یک مکان باشند امکان مشورت و تاثیرگذاری بر یکدیگر نیز وجود دارد، در حالی­که چنانچه قبل از آزمون تمهیدات لازم جهت انجام فیلم­برداری با کیفیت تصویر و صدای مناسب فراهم گردد، ارزیاب دوم می تواند در روز دیگر و در فرصت مناسب، آزمون شوندگان ایستگاه های انتخاب شده را ارزیابی نماید، و تحلیل و مقایسه نمرات مشاهده گران نیز با دقت و فرصت بیشتری انجام خواهد شد که خود باعث بالا رفتن پایایی آزمون می گردد. همچنین وجود دو ارزیاب در هر ایستگاه، موجب افزایش استرس در ارزیابی شونده نیز خواهد شد؛ لذا با عنایت به چهل و ششمین نشست شورای عالی برنامه ریزی علوم پزشکی در تاریخ 14 آبان 90 موضوع برگزاری آزمون صلاحیت بالینی پایان دوره پزشکی عمومی مطرح شد و اجرای آن به پایان برنامه پنجم توسعه (سال 1394) موکول گردید. همچنین بر اساس مصوبه شورای آموزش پزشکی و تخصصی، داوطلبان آزمون دستیاری تخصصی پزشکی در سال 1395 که از بهمن 1394 و بعد از آن فارغ التحصیل می شوند، بایستی علاوه بر سایر ضوابط و مدارک لازم، گواهی موفقیت در آزمون صلاحیت بالینی پایان دوره را نیز ارائه نمایند. با توجه به موارد ذکر شده، صاحبان فرآیند بر آن شدند که فرایند 4 دوره آزمون صلاحیت بالینی دانشجویان پزشکی عمومی (بهمن 95،  خرداد، مرداد و آبان 96) را از طریق تحلیل نتایج آزمون، فیلم هر ایستگاه و ارزیابی مجدد آن توسط ارزیابان دیگر، ضریب دشواری و تمیز هر ایستگاه، نظرات دانشجویان و اساتید از نحوه برگزاری و محتوای آزمون مورد بازبینی همه جانبه قرار دهند.

نظرات

هیچ پیامی وجود ندارد!